مقاله آموزه های نو در روش های فعال و مشارکتی در فرآیند یاددهی

• مقاله: خانم بتول دشتی از دبیرستان نور ایمان * ( منطقه پنج ) *

آموزه های نو در روش های فعال و مشارکتی در فرآیند یاددهی – یادگیری :

دو نکته اساسی در کاربرد روش های فعال در فرآیند یاددهی- یادگیری

1- انواع راهبردهای یاددهی –یادگیری ، شامل :

الف- روش سخنرانی

ب- روش پرسش وپاسخ ( روش فعال )

پ- روش فیلم و اسلاید

ت- روش یاران یاور- گردش علمی

ث- روش مباحثه ی گروهی – بدیعه پردازی- همیاری گروهی- پژوهش مبتنی بر قضیه گویی- آزمایشگاهی

2- تک مهارت های تدریسی ، شامل :

الف- مهارت آغازین ( ایجاد انگیزه ، شروع )

ب- مهارت استقرار و تغییر استقرار معلم در کلاس درس

پ- مهارت تغییر موقعیت استقرار دانش آموزان در کلاس درس

ت- مهارت سکوت

ث- مهارت پرسش و پاسخ

ج- مهارت تغییر لحن و تن صدای معلم در کلاس درس

چ- مهارت ارتباطات عاطفی و کلاسی مناسب با دانش آموزان

آشنایی با برخی از روش ها و راهبردهای مهم یاددهی - یادگیری

· روش مباحثه ای یا بحث گروهی

1- یک یادگیری اکتشافی و فعال است و برای تجزیه و تحلیل مطالب ، موضوعات و بسط و گسترش آنها به کار می رود .

2- مفهوم مشارکت و تلاش برای دانش آموزان روشن می شود .

3- بحث های گروهی، ذهن فراگیرندگان را پویا و فعال می کند .

4- فراگیرندگان در پایان آموزش ، به دیدگاه های مشترک و مورد توافق می رسند .

5- علاقه و انگیزه دانش آموزان افزایش می یابد و تدریس ، کسل کننده و ملال آور نخواهد شد .

6- معلم در مقام راهنما و کنترل کننده بحث ، ایفای نقش می کند .

7- از طریق مشاهده رفتارها و بحث ها می توان توانایی دانش آموزان را به طور مطلوب سنجید .

8- کم رویی و خجالت دانش آموزان کاهش می یابد .

9- عواطف و دوستی دانش آموزان افزایش می یابد و یکدیگر را بیشتر می شناسند .

10- توانایی تفکر انتقادی در آنها افزایش می یابد .

11- سایر توانایی ها و مهارت های شناختی و نیز توانایی سخن گفتن و مهارت های کلامی برای برقراری ارتباط پرورش می یابد .

موضوع بحث گروهی ، باید : -------- مورد علاقه دانش آموزان باشد .

-------- ابعاد متفاوت و گسترده ای داشته باشد .

-------- آنان از موضوع ، پیش زمینه داشته باشند .

مراحل یادگیری به شیوه بحث گروهی :

مرحله 1) انتخاب موضوع بحث ( موضوع های مورد توافق همگان / موضوع های بحث انگیز )

مرحله 2) یافتن زمینه مشترک برای بحث

مرحله 3) بیان هدف های آموزشی- یادگیری بحث -------- بیان هدف

-------- تعیین محدوده زمانی

-------- چگونگی نشستن افراد

مرحله 4) هدایت جریان بحث و گفتگوی اصلی

مرحله 5) نتیجه گیری و اعلام مفاهیم مشترک و مورد توافق ( دست آوردها )

• 
  
• روش پروژه

مراحل : 1- تعیین هدف 2- ارائه طرح 3- اجرا 4- قضاوت و ارزشیابی

• روش ایفای نقش ( و نگاهی به تفاوت آن با روش نمایشی )

• روش یورش فکری ( بارش مغزی ) ( و نگاهی به تفاوت آن با دو روش مباحثه گروهی و پرسش و پاسخ )

• · روش حل مسئله

" مسئله ، نوعی تعارض یا تفاوت بین موقعیت موجود و موقعیت دیگری است که می خواهیم ایجاد کنیم ."

" رسیدن به هدف در هر اقدامی ، به نوعی حل مسئله است ( رسیدن به کنه قضیه و حقیقت یابی نیز نوعی حل مسئله است ) ."

# مراحل روش حل مسئله مبتنی بر الگوی جان دیویی

مرحله 1) مشخص کردن مسئله ( تعیین ابعاد مسئله و تفهیم موضوع به فراگیرندگان ) .

مرحله 2) جمع آوری اطلاعات برای ساخت فرضیه

مرحله 3) فرضیه سازی

مرحله 4) آزمایش فرضیه ها

مرحله 5) نتیجه گیری ، تعمیم و کاربرد

# مراحل روش حل مسئله مبتنی بر الگوی جورج پولیا

1- درک و فهم مسئله ، شامل :

• توجه دادن ذهن فراگیرندگان به مسئله به منظور تفکر درباره حل آن ( ایجاد انگیزه و تشویق ) .
• تعریف و تشریح واژگان کلیدی .
• بیان مسئله به زبان ساده و روان .
• تعیین معلوم و مجهول های مسئله .
• تشخیص شرایط و محدودیت های مسئله .
• رسم شکل یا نمودار .
• تعیین نقش معلم و فراگیرندگان .

2- نقشه کشی یا طراحی برای حل مسئله ، شامل :

• گردآوری و سازماندهی اطلاعات به صورت راهبردهای حل مسئله
• تولید روش های گوناگون برای حل مسئله
• پیش بینی امکانات و وسایل مورد نیاز برای اجرای روش های تولید شده
• تجزیه و تحلیل و مقایسه عملکرد روش های پیشنهاد شده
• طراحی مراحل اجرای هر یک از روش ها و راه حل ها
• استفاده از دلیل و منطق و روش عملی در طراحی

3- اجرای نقشه و راهبردهای انتخاب شده ، شامل

• کار با وسایل ، نحوه پاسخگویی و انجام دادن پروژه های عملی باید آموزش داده شود .
• سازماندهی نیروها و امکانات .
• مقایسه عملکرد روش ها بعد از حل و اجرا

] نکته : مرحله سوم می تواند به صورت انفرادی یا گروهی انجام پذیرد. به عبارتی یا گروه کار خود را به کلاس ارائه دهد یا افراد، کار خود را به گروه ارائه دهند .[

4- بازنگری و کنترل ، شامل :

• کنترل و مقایسه چند نقشه و مراحل متفاوت آن ها
• توصیف و تشریح جواب های بدست آمده
• حل مسائل مشابه
• مقایسه جواب های بدست آمده ( در گروه های گوناگون ، به ویژه در علوم غیر پایه و انسانی )
• ارتباط دادن جواب ها با صورت مسئله
• تعمیم دادن راه حل ها